Op 24 juni van vorig jaar namen wij afscheid van onze moeder. 87 is ze geworden. Een inmiddels klein Indisch ‘moedertje’ met dementie, die geruime tijd in een kleinschalige woongroep voor mensen met dementie woonde. Ongeveer een maand voor haar overlijden, viel het mij op dat wanneer mijn broer en ik het in haar bijzijn hadden over familie of vrienden die waren overleden, onze moeder plotseling volschoot. En omdat zij tweeënhalf jaar geleden een beroerte had gehad en daardoor halfzijdig verlamd raakte en niet meer kon praten, vond ik het erg lastig te achterhalen wat er daadwerkelijk in haar omging. Ik vroeg mij af of onze moeder bezig was met haar afscheid. In dezelfde tijd was ik bezig met het afronden van haar levensverhaal, waaraan ik samen met mijn moeder had gewerkt.
Dankbaar
Terugkijkend, is het alsof alles in het universum op zijn plek viel. Twee weken voor het overlijden wandelde ik met mijn moeder in haar rolstoel. Ze vond het vaak fijn om er even uit te zijn, samen te lunchen of rond te neuzen in wat winkeltjes. Mijn broer en schoonzus reden langs op hun nieuwe fietsen. Dankbaar dacht ik aan alles wat wij van haar hadden kregen, waardoor we in extra luxe konden leven. Ik stopte de rolstoel, ging voor haar staan en nam de tijd om haar uitgebreid te bedanken. Dankbaar dat ze rond haar 70ste verjaardag de moed had om samen met onze vader het gesloten hoofdstuk in haar levensboek open te slaan en terug te blikken op de tijd van Nederlands-Indië, Nieuw-Guinea en de migratie naar Nederland. Hierdoor verbrak ze ‘het Indisch zwijgen’, werd ze erkend als oorlogsslachtoffer en kreeg ze recht op een uitkering. Ik bedankte haar voor de tijd dat het niet goed met mij ging en mijn ouders mij weer liefdevol in hun huis opnamen en voor mij zorgden. ‘Je bent mijn kind’, antwoordde ze destijds. Ik vervolgde spontaan mijn betoog door te vertellen hoe trots ik op haar ben: dat ze, gezien de traumatische oorlogservaringen in haar verleden, de verliezen die ze heeft geleden en de gedwongen migratie, zich zo goed heeft kunnen houden. Zelfs nadat onze vader overleed in 2009. Dat zij opeens haar anker kwijtraakte en haar koers zelf moest gaan bepalen, terwijl ze steeds meer vergeetachtig werd. Ze begon spontaan te huilen en uiteindelijk hebben we samen gehuild en gaf ik haar een dikke knuffel.
