De tentoonstelling De wereld van Jan Toorop biedt een nieuw perspectief op een van de belangrijkste en meest veelzijdige kunstenaars in Nederland rond 1900. Met ruim tachtig topstukken, schilderijen, werken op papier, beelden en brieven, en verrassende combinaties met werk van tijdgenoten en navolgers.
Toorop was behalve een kunstenaar van formaat ook een koloniaal migrant en een man van kleur. Zijn Indo- Europese achtergrond en uiterlijk zijn voor tijdgenoten onmiskenbaar. Terwijl zijn succes groeit, wordt zijn identiteit in de kunstkritiek vaak verbonden met zowel fascinatie als racisme. In de loop van de tijd is Toorops afkomst naar de achtergrond verdwenen: hij wordt herleid tot een ‘witte’, Nederlandse kunstenaar, terwijl juist zijn Javaanse en ook Chinese wortels (aan moederskant) sleutels vormen tot het begrijpen van zijn werk.
De werelden van Jan Toorop laat voor het eerst zien hoe Toorop zich zijn hele carrière expliciet en blijvend verhoudt tot zijn Javaanse en Chinese wortels. Geboren op het Indonesische eiland Java, in de toenmalige kolonie Nederlands-Indië, groeit hij uit tot een grenzeloos wereldburger, die in elke nieuwe omgeving een netwerk van gelijkgestemden om zich heen weet te verzamelen. Zijn jeugd op Java en Bangka vormt een belangrijke voedingsbodem voor zijn verbeelding en opent hem al vroeg voor diverse culturele invloeden. Ook de ontmoetingen met Chinese arbeidsmigranten op Bangka laten een blijvend spoor na in zijn denken en beeldtaal. Zelf vat hij dit treffend samen: ‘Indië heeft heel véél voor mij beteekend. Indië kan niet uit mij worden weggedacht. De grondslag van mijn werk is Oostersch.’
De werelden van Jan Toorop geeft Toorop zijn ware identiteit terug. De tentoonstelling toont zijn werk naast dat van kunstenaars die hem inspireren, zoals James McNeill Whistler en Paul Gauguin, en kunst door jongeren die op hun beurt door Toorop worden geïnspireerd. Zo wordt zichtbaar dat Toorop geen ongrijpbare kameleon is, maar een kunstenaar die een unieke beeldtaal ontwikkelt waarin Europese moderne kunst en Javaanse (beeld) cultuur samenkomen. *
Praktische informatie:
Datum: 21 januari tot en met 25 mei 2026
Locatie: Singer Laren, Oude Drift 1, 1251 BS Laren
