‘OVER HET ETEN KUNNEN WE ZEGGEN: meedogenloos lekker’
Chefs Carl Lemette Polhaupessy en Mas van Putten, het culinaire duo De Vrouw met de baard, volgen hun foodtrail naar het spirituele hart van de Molukken, het eiland Nusa Ina waar het natuurvolk de Alifuru woont. Op zoek naar hun verzwegen identiteit. ‘Ons doel is een kookboek te maken met recepten van onze diaspora, om verbinding te vinden met waar een deel van onze genen vandaan komen.’
Hoe schrijf je een kookboek over de Molukken als je familie niets wil zeggen en er online niet veel te vinden is? Door terug te gaan naar onze Molukse roots. Soms moet je terug om te weten wie zij zijn en wie jij bent. Dat gaan wij, Mas en Carl doen. We gaan recepturen verzamelen, oude, traditionele en nieuwe. De kooktechnieken onderzoeken, wat de natuur daar te bieden heeft en wat we van de eeuwenoude gebruiken kunnen leren, om vervolgens met elkaar te verbinden. We brengen een ode aan de Molukse bevolking en haar spirit. Voor mij, Carl, wordt het mijn eerste keer naar het land van mijn voorouders in het dorpje Tuhaha op Saparua en naar het eiland Ceram, beter bekend als het moedereiland, Nusa Ina, waar alle Molukkers van afstammen.
We rijden niet, we schudden door de auto, de berg op. Langs reuzenvarens, een oneindig bos met duizenden schakeringen groen, heldere rivieren, en dik, zacht, knuffelbaar mos. Achter ons worden de vergezichten over de azuurblauwe zee steeds kleiner. We weten niet meer of we aan elkaar plakken van de hitte of van de zenuwen. Er hangt veel af van deze reis naar het hart van de Molukken op Seram. Over de roots van Carls Molukse moeder Martha Abigail Polhaupessy is niet veel bekend. Ze kookte niet veel en zweeg liever als het om haar familiegeschiedenis ging. Zelf ben ik een Indo met een verborgen Moluks verleden. We zijn op weg naar de inheemse Alifuru, de Hualulu, die wonen in het enorme nationaal park Manusama, met 189.000 hectare aan natuurschoon.
In de genen
Volgens het zevengeneratieconcept blijven herstel, veerkracht, gedrag en voeding van onze voorouders in je genen zitten. Dat verklaart de ontroering van Carl als hij de slag van de tifa trom hoort. En stromen bij mij de tranen bij het horen van de tahurischelp. Over het eten kunnen we zeggen: meedogenloos lekker. Twee maanden lang roepen we elke dag ‘dit is het lekkerste wat we gegeten hebben!’ De Molukse keuken is een gezonde soort blue zone-keuken (dit zijn gebieden waarvan de bevolking een specifieke levensstijl en leefomgeving deelt en waar de mensen hoge leeftijden bereiken, red.), geen rijst maar sago, cassave en zoete aardappel. Heel veel vis, gerechten en kooktechnieken die je terugziet in de Pacific, van Papoea New Guinea tot Hawaï. We vallen af en onze huid straalt. Maar goed, bij de les blijven, we zijn op weg naar de Alifuru.
Voor veel jonge Molukkers in Nederland en op de Molukken symboliseert de Alifuru de spirituele verbinding met hun land van oorsprong. Op de Molukken wordt er met ontzag over hen gesproken omdat zij gezien worden als de hoeders van de adat, de tradities die al eeuwen van generatie op generatie worden doorgegeven. De Huaulu is een inheemse stam op het eiland Seram. De Huaulu leven niet met de natuur; zij zijn natuur. Het volk waar symbolisch de voorouders van alle Molukkers van afstammen. Een belangrijk element van de Molukse cultuur is het bestaan van Negeri’s. Een Negeri is een deel van een kecamatan (sub-district) op de Molukken, dat wordt geleid door een hoofd van de Negeri, die de titel heeft van ‘raja’. Bij ons bezoek aan de voormalige raja van Seram vertelt deze ons dat de Huaulu alles op intuïtie doen. “Zij kunnen bij mensen naar binnen kijken.” We beseffen dat deze wereldse man, die twaalf jaar raja is geweest, een diep respect koestert voor dit inheemse volk. We besluiten: zonder Huaulu voor ons geen Moluks kookboek. Dat zet de reis wel op scherp en een wee gevoel van angst zwemt rond in mijn buik. Meerdere keren vraag ik aan onze gids om bevestiging: “Alles is toch rond, we mogen toch met hen mee koken en eten?”
