Indische mensen zeggen het wel eens bij wijze van grap; ik ben I.N.D.O, In Nederland Door Omstandigheden. Maar wat waren die omstandigheden eigenlijk?
Het begon allemaal in 1602 met de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), de multinational die een melkkoe maakte van het land dat tegenwoordig Indonesië heet. En het eindigde in 1949 toen het Koninkrijk der Nederlanden ten langen leste de Republiek Indonesië erkende. In de tussenliggende periode van bijna 350 jaar was een ingewikkeld systeem ontworpen om de kolonie onder controle te brengen en te houden, gebaseerd op een strikte, koloniale hiërarchie waar de Europeanen de dienst uitmaakten en de rest voor hen werkte. De indeling naar etniciteit was racistisch, maar ook onvoorstelbaar effectief. Zeker als je bedenkt dat er in de 19de eeuw zestig miljoen oorspronkelijke bewoners onder de duim werden gehouden door slechts 40.000 Europeanen. Met tussen hen in een comfortabele buffer van 200.000 Indische Nederlanders. Kinderen van gemengde Europees-Aziatische afkomst hadden, afhankelijk van de omstandigheden, meer of minder rechten en privileges. Rechtsgelijkheid was er niet, en altijd was er de fear of falling. Een angst die zelfs nu nog zijn sporen nalaat. De oorzaak voor de zoektocht naar de eigen identiteit, die veel Indo’s tot op de dag van vandaag bezighoudt, ligt diep in ons koloniale verleden. Dat kun je aan iedere Indische familiegeschiedenis zien.
Hoe witter, hoe beter
De koloniale maatschappij stelde Europeanen bovenaan, gevolgd door Chinezen en andere ‘vreemde oosterlingen’. De inheemse bevolking (volgens de wet: ‘Inlanders’) was letterlijk het kind van de rekening. Anders gezegd: inlanders mochten wel een spoorlijn aanleggen dwars door Java, maar ze mochten niet in de trein zitten. Deze indeling was gebaseerd op een wet uit 1892, die juridisch onderscheid maakte tussen Europeanen, aan Europeaan gelijkgestelden, vreemde oosterlingen (zoals Chinezen en Arabieren) en inlanders. Sommige inlanders en vreemde oosterlingen konden de status ‘aan Europeaan gelijkgesteld’ bereiken als zij voldeden aan specifieke voorwaarden, maar die status kon hen ook weer worden afgenomen.
