Als visionair ondernemer draagt Daphne Laan (49) de vrouwelijke vorm van leiderschap die haar voormoeders doorgaven, verder: de stille kracht op de achtergrond, veerkracht, creativiteit en het doorzettingsvermogen om er in elke situatie het beste van te maken.
Als je bent opgegroeid in een Indisch gezin, met een Indische moeder en Indische tantes, dan staat het tafereel op een verjaardag symbool voor de warmte en veerkracht die zij hun gezin en kinderen hebben meegegeven. Pasteitjes, risolles, lemper, Indische gerechten. Het ogenschijnlijke gemak waarmee de heerlijkste gerechten op tafel werden getoverd, weerspiegelde ook hoe zij het leven benaderen. Pas later besefte ik dat die warmte en gezelligheid ook een uiting waren van het leven dat zij hadden achtergelaten. ‘Als ik later groot ben, dan wil ik graag in Hotel Homan in Bandung logeren.’ Wanneer mijn moeder over vroeger vertelde, kwamen vele plekken levendig naar voren. Ze is geboren in Jakarta en ging naar de Ursulinenschool in Bandung. Tijdens haar laatste jaar van de middelbare school werd Indonesië onafhankelijk en moest ze plots haar eindexamen in het Bahasa Indonesia doen.
Haar moeder redigeerde in die tijd al boeken bij Koninklijke Uitgeverij Kolff. Haar vader was hoofd van de Spoorwegen – en de stiptheid van het spoor gold ook thuis. Als mijn vader daarover vertelde, zei hij altijd lachend dat hij bij mijn moeder op bezoek moest vertrekken zodra het wekkertje ging: klokslag negen. En hij zei er trots bij dat hij de enige was die zich daardoor niet liet afleiden.
Spannend
De tijd in Indonesië was mooi, maar ook spannend, zeker tijdens de oorlog. Huis, haard en veranda moesten worden verlaten. Mijn moeder leerde mijn vader kennen toen zij beiden bij de Nederlandse Handelsbank werkten. Toen het te gevaarlijk werd om als Indische Nederlanders te blijven, besloten ze samen naar Nederland te gaan. Over zee, via Genua in Italië, op weg naar een nieuw leven. Ik wil hier graag de Indische singer-songwriter Wouter Muller aanhalen, die hierover zei: “De verhalen van die generatie Indische Nederlanders zijn schaars gedeeld. Zij hebben met zoveel kracht en waardigheid een nieuw bestaan opgebouwd. Ze hebben een fenomenale prestatie verricht, alleen hebben ze dat nooit van de daken geschreeuwd. Hoe goed ze dat gedaan hebben en hoe goed hen dat is gelukt.”
Mijn moeder is onlangs overleden. Nu besef ik pas wat een enorme veerkracht de vrouwen in onze, en andere, Indische families hadden. Zij sloegen een brug tussen culturen en hielden zich staande in tijden van avontuur, oorlog en het opnieuw beginnen in Nederland. Het besef van de vrouwelijke lijn is daarmee dichtbij gekomen.
Van de eilanden van Indonesië tot het hart van Europa draagt mijn moederlijn een erfenis van liefde, veerkracht en wijsheid. Elke moeder hield, in haar eigen tijd en omgeving, het gezin bij elkaar en gaf kwaliteiten door die ons vandaag vormen. Onze lijn draagt twee werelden in zich: de warmte en aarde van het Oosten en de open horizon van het Westen. Dankzij onze voormoeders erven we wortels én vleugels. Wortels die diep reiken, en vleugels die zich uitstrekken naar wat nog komt. In die spanning zijn we thuis: met onze voeten in de grond en ons hart in beweging.
