Mijn interesse in mijn roots kwam pas toen mijn velen van de tweede generatie hebben gemaakt. Trigger was een Staatsblad dat mijn zoon op internet vond, waarin werd opgemerkt dat mijn vader ‘zich het Nederlanderschap waardig had getoond’. Gezien zijn geschiedenis als beroepsmilitair vond ik dat een badinerende opmerking. Mijn vader zat in het verzet tegen de Japanse bezetter, maar werd uiteindelijk opgepakt en tot het einde van de Tweede Wereldoorlog zat hij in allerlei gevangenissen. Alhoewel hij tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd als marinier tegen de Indonesiërs vocht, verkreeg hij pas in 1958 het Nederlanderschap. Ik ging spitten in het verleden van mijn ouders en raakte van het één in het ander.
Indisch bloed
Mijn zoektocht bracht mij in 2019 voor de eerste keer in Indonesië. Samen met mijn twee zonen bezocht ik plekken op Java waar mijn vader en moeder hun voetsporen hadden achtergelaten. Ik gebruikte de memoires van mijn vader als gids. Ik wilde met eigen ogen zien waar hun verleden zich had afgespeeld en beter begrijpen wat ik ging vastleggen in Indisch Bloed, het boek dat ik schreef voor onze nazaten, dat uitlegt waar een deel van hun bloed uit bestaat. Ik zocht ‘Het Indische Gevoel’, maar vond het niet. Ik was niet in Nederlands-Indië, maar in Indonesië.
Mijn zoektocht stopte niet na de totstandkoming van mijn boek. Ik dook in de geschiedenis van onze voorouders en stuitte op een Stichting Poetiray, die in de jaren ’90 stamboomonderzoek naar de familie Poetiray deed. Deze stichting stelde vast dat de in 1750 geboren Pieter Lesimanuwaja vanuit het Molukse eiland Haruku was overgestoken naar Saparua, daar bleef hangen en zijn naam veranderde in Pieter Poetiray. Latere generaties zouden Saparua vervolgens om economische redenen hebben verlaten en de wijde wereld zijn ingetrokken. Zo kwam onze overgrootvader Philip Willem Poetiray in de negentiende eeuw op Java terecht. Zijn naam veranderde hij in Poeteray en volgens sommigen was dat een Seaview bij Nolloth, Saparua. bewuste keuze. ‘Poetih’ betekent ‘wit’ of ‘blank’. Dat was Willem overduidelijk niet, en hij vond dat hij zijn naam moest wijzigen. Een andere uitleg is dat er simpelweg een schrijffout is gemaakt toen hij zich op Java moest inschrijven. Onze opa en zijn broers en zussen gingen in elk geval verder onder de naam Poeteray en onze vader werd onder die naam in Soerabaja geboren. Omdat de naam halverwege de achttiende eeuw een zelfbedachte achternaam was, stelde de stichting dat alle Poetiray’s, of afgeleiden daarvan zoals Poeteray, familie van elkaar zijn. Apart: ook binnen ons eigen gezin heet wat ik eigenlijk ben? Onze verre voorouders komen van de Molukken, Java en Nederland. Ik ben zelf op Aruba geboren, maar opgegroeid in Nederland. Zelfs mijn zussen twijfelden, ook al zijn Hedy en Bunny vlak na de Tweede Wereldoorlog op Oost-Java geboren en zijn zij eind 1950 samen met mijn oudste broer Roy en onze ouders gerepatrieerd naar Nederland. Daar is onder andere Gwennie geboren.
Deze twijfel leidt niet tot verwarring, want we hebben altijd een goed ‘Indisch thuis’ gehad. Voor mij is het derhalve niet belangrijk waar mijn wieg heeft gestaan, ook al kom ik nog vaak op Aruba omdat mijn oudste broer Roy daar met zijn gezin woont. Thuis was thuis, waar dat huis op dat moment ook stond. Mijn afkomst heeft ongetwijfeld invloed gehad op de manier zoals ik mijn leven leefde, maar ik weet niet zeker of daarin een dominante lijn is te duiden. Bovendien ben ik van mening dat ik mede ben gevormd door alles wat ik in mijn leven heb meegemaakt en iedereen die ik op mijn levenspad ben tegengekomen.
