Goena-goena wordt vaak gezien als een magisch middel om liefde op te wekken of om iemand schade te berokkenen. Voor anderen is het puur bijgeloof. Parapsycholoog Richard Krebber legt uit wat het is en hoe het werkt.
Hier op Java noemen ze het ‘datgene waar je niet over spreekt’ en het is overal. Het schuilt in de grond, het sist in de vulkanen, het komt aanwaaien met verre winden, het ruist aan met de regen, het rolt aan met de donder, het zweeft ver uit van de horizon over de eindeloze zee. En het is vooral te zien in de ogen van de Javanen. En het knaagt als een gif van vijandigheid aan de ziel en het leven van de Europeaan. Heel langzaam sloopt het hem en laat hem verdwijnen en tenslotte sterven. Het is waar je niet over spreekt, het is ‘de Stille Kracht…’’ (uit: De Stille Kracht, Louis Couperus).
Wie herinnert zich niet de beroemde scène uit het legendarische tv-spel De Stille Kracht (1974) van Walter van der Kamp naar de gelijknamige roman van Louis Couperus, waarbij de hoofdpersoon Leonie van Oudijck (actrice Pleuni Touw) naakt in de badkamer bespuwd wordt met ‘sirih’. Sirih is een roodbruine vloeistof die uitgespuugd wordt na het kauwen van pruimtabak. De sirih lijkt uit het niets op Leonie en haar minnaars (acteurs Wim Nijholt en Hans Dagelet) te landen, een uiting van het feit dat zij op afstand negatief-energetisch wordt bewerkt en dat die bewerking specifiek op háár (de doelpersoon) is gericht. Ook haar omgeving krijgt mondjesmaat met die stille kracht te maken: zo voelt haar man, de oude Van Oudijck (acteur Bob de Lange) constant een ‘energie’ die zich uit in een monotoon tromgeluid dat alles dat een verbinding heeft met Leonie in dezelfde frequentie laat ‘meetrillen’. En haar dochter Doddie (actrice Astrid Ceulaers) ziet verschillende keren een ‘witte hadji’ in de tuin, in de Javaanse cultuur een brenger van onheil. Uiteindelijk valt het hele gezin uit elkaar en zijn alle onderlinge verhoudingen verstoord. De goena-goena heeft z’n werk gedaan. Vaak liggen jaloezie of (on-)gewenste relaties ten grondslag aan zo’n ‘negatief energetische bewerking’.
Onzichtbaar, maar krachtig
In het broeierige Nederlands- Indië wordt de Europeaan geplaagd door wat de Javanen ‘de stille kracht’ noemen: een combinatie van tropische magie, Oosterse ondoorgrondelijkheid en wederzijds onbegrip. In de roman van Couperus en genoemde tv-serie vallen de resident van het eiland, zijn zoon, dochter en verleidelijke vrouw allen langzaam maar zeker ten prooi aan deze mysterieuze stille kracht.
Die ‘stille kracht’ is blijkbaar iets dat onzichtbaar is maar waar wel ‘kracht’ (= energie) vanuit gaat. Een energie die uitwerking heeft op de materie. In de meeste gevallen zal deze kracht of energie een positieve invloed hebben, zoals het geval is bij paranormale therapie (denk aan magnetiseren). Maar het kan ook een negatieve invloed hebben wanneer er sprake is van zwarte magie.
