De veerkracht van mijn oma heeft de energie van oranje en de veerkracht van mijn moeder die van dieppaars. Want veerkracht heeft in mijn families twee gedaantes: die van energiegever en die van energieslurper. Mijn oma kwam naar Nederland voor veiligheid, bang en toch ook nieuwsgierig, met hoop op een beter bestaan. Het was min of meer haar eigen keuze. Ze kon in Indonesië blijven, maar een bestaan in Nederland bood haar naar haar idee meer rust en geborgenheid.
Mijn moeder kwam via Duitsland naar Nederland. Vanwege de inspanning van mijn vader in Indonesië voor meer autonomie van de Minahassa (een etnische groep in de provincie Noord-Celebes), was mijn vader niet langer gewenst, liep hij gevaar en moesten we vluchten. We verloren ons Indonesisch staatsburgerschap en werden statenloos. Mijn oma’s vertrek naar Nederland werd gekleurd door hoop, mijn moeders vertrek naar Nederland had de geur van verlies.
Mijn oma en mijn moeder: twee veerkrachtige vrouwen. In dezelfde tijd werkend aan hun herstelvermogen, vanuit heel verschillende omstandigheden. Betekent een zwaarder lot ook minder veerkracht, is de vraag die zich aandient. Als ik denk aan een zwaar lot en uitzonderlijke veerkracht, dan denk ik meteen aan Paul de Blot, hoogleraar (1924-2019) en een autoriteit op het gebied van spiritualiteit. Hij overleefde de oorlog, gevangenschap en ontworteling. Niet door zich te verharden, maar door zich te blijven verhouden tot wat het leven van hem vroeg. Zijn veerkracht had niets heldhaftigs. Die was stil, volgehouden, soms rauw. Hij maakte van zijn lijden geen identiteit en van zijn DE TWEEDE GENERATIE Bamboe en Riet Ik dacht dat veerkracht bamboe is, maar misschien is ze riet overleving geen verhaal om bewonderd te worden. Oude bamboe Wat mij in hem raakt, is dat hij niet bleef steken in doorgaan. Hij durfde stil te vallen, te twijfelen, opnieuw betekenis te laten ontstaan. Zijn veerkracht was geen pantser, maar een doorgang, een manier om trouw te blijven aan het leven, ook toen dat leven groeit van buigzaam aan de top naar hard bij de wortels hem weinig terug leek te geven.
Ik heb Paul de Blot ontmoet, twee jaar voor zijn dood, toen hij als hoogleraar verbonden was aan Nyenrode. Hij werd 95 jaar. Hij had vijf jaar doorgebracht in een Japans concentratiekamp, Oud riet blijft buigzaam en heeft een korter leven een deel daarvan in eenzame opsluiting. Hij sprak daar niet veel over. Wat mij raakte, was zijn aanwezigheid: wijs, mild, zonder bitterheid. Met wortels die ik herkende. Ik laafde me aan zijn energie, niet omdat hij zoveel had doorstaan, maar omdat hij niets meer hoefde te bewijzen. Maar niet alleen Paul de Blot is voor mij een inspirerend De vrouwen voor mij buigzaam als bamboe, verhard in de grond voorbeeld van veerkracht. Mijn oma en moeder zijn dat ook. Door hen heb ik de lichte en donkere kant van veerkracht leren kennen.
