‘Het zou nog jaren duren voordat ik de inhoud van de brieven leerde kennen die haar kinderen met haar het graf in hadden willen sturen’
Anne Marsman (34) is psycholoog, traumatherapeut, oprichter van het online platform Traumanet en gepromoveerd op onderzoek naar de impact van ingrijpende jeugdervaringen. Ze werkte mee aan de documentaire ‘Stemmen van naoorlogse generaties’. Anne Marsman is derde generatie: haar grootouders van moeders kant zijn geboren in Indië en na de oorlog naar Nederland gekomen. Ze schrijft het liefst voorbij Indisch zwijgen. Over het kwetsbare, pijnlijke, donkere en duistere dat veelal werd en wordt verzwegen, maar ook een plek mag krijgen.
Mijn oma was mijn eerste grote liefde, en als ik de verhalen mag geloven, was het liefde op het eerste gezicht. Ik weet niet beter dan dat ze vanaf dag één stapelgek op me was, en ik minstens zo gek op haar. Pas vrij recent leerde ik echter dat dag één helemaal geen dag één was geweest, maar in werkelijkheid dag tweeëntwintig. Ik leefde al tweeëntwintig dagen voordat ze me eindelijk kwam ontmoeten.
Daartussen zaten drie weken van weerstand, smoesjes en vermoedelijk de confrontatie met een hoop oud zeer en onverwerkte pijn. In haar leven was ze al zoveel verloren – een thuisland, drie partners, een zoon – dat ze haar hart nog maar moeilijk kon openen voor een nieuw wezentje van wie ze mogelijk zou gaan houden. En dus wilde ze me aanvankelijk niet ontmoeten. Onder externe druk kwam ze op mijn tweeëntwintigste levensdag uiteindelijk toch op kraambezoek, en de rest werd geschiedenis. Vanaf die dag deelden we niet alleen onze voornaam, maar ook onze liefde, onze dieptes, onze kracht. De laatste jaren van haar leven woonde ze bij ons in huis. Toen ik 10 was, overleed ze, rustig en veilig in haar eigen bed. Hoewel haar overlijden me intens verdrietig maakte, herinner ik me de dagen rondom haar dood als een dierbare tijd. Nog drie dagen heeft ze bij ons opgebaard gelegen, wat de kinderen uit mijn klas heel griezelig vonden; ik vond het vooral fijn. Zo kon ik af en toe nog even bij haar zitten, naar haar kijken, lieve dingen zeggen. Je weet uiteindelijk maar nooit.